ซากเรือเก่าที่สุดในโลก? นักโบราณคดีตุรกีพบไหโบราณอายุราว 4,500 ปี ใต้น้ำตื้นนอกชายฝั่งเคโควา

ปี 2024 รองศาสตราจารย์ฮากัน เออนิซ หัวหน้าฝ่ายวิจัยมรดกวัฒนธรรมใต้น้ำแห่งเมดิเตอร์เรเนียน มหาวิทยาลัยอัคเดนิซ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ตามเบาะแสจากชาวเรือท้องถิ่น จนพบซากเรือในน้ำตื้นนอกชายฝั่งเคโควา ทางตะวันตกของอันตัลยา

ซากอยู่ระหว่างเกาะ 2 เกาะ ตรงที่เรือน่าจะเข้ามาหลบพายุ นักดำน้ำใช้เวลา 4 เดือนแกะไหดินเผาออกจากเพรียงที่เกาะแน่นบนลาดหินใต้น้ำ

เหลือแต่สินค้า

ตัวเรือที่เป็นไม้ผุหายไปหมดแล้ว สิ่งที่เหลือคือสินค้า เป็นไหเก็บของขนาดใหญ่ทรงรี ก้นแบน มีหูจับ 2 หู หลายใบมี “เข็มขัด” ดินนูนรอบส่วนที่กว้างที่สุด บางใบยังมีคราบของที่บรรจุอยู่ อาจเป็นน้ำมันมะกอก ไวน์ หรือยางไม้ ต้องรอผลวิเคราะห์

คาริน โซวาดา นักอียิปต์วิทยาจากมหาวิทยาลัยแมกควอรี ออสเตรเลีย ที่ได้รับเชิญให้ช่วยหาอายุของไห ประเมินเบื้องต้นว่าอยู่ราว 2700–2400 ปีก่อน ค.ศ. หรือราว 4,500 ปีก่อน ไหบางใบหรือดินที่ใช้ปั้นอาจมาจากลุ่มน้ำจอร์แดนตอนกลาง ลูกเรือจึงอาจเป็นคนชายฝั่งลิแวนต์ (แถบเลบานอน ซีเรีย อิสราเอลปัจจุบัน) ที่แล่นเรือเลียบชายฝั่งทางใต้ของตุรกี

เก่ากว่าเจ้าของสถิติเดิม

ซากเรือที่เคยถือว่าเก่าที่สุดอยู่นอกเกาะโดคอส ประเทศกรีซ อายุราว 4,200 ปี ถ้าวันที่ของเคโควายืนยันได้ จะเก่ากว่าราว 300 ปี

ในยุคเดียวกัน อียิปต์ค้าขายผ่านเมืองท่าบิบลอสในเลบานอน นำเข้าไม้ซีดาร์ ดีบุก ตะกั่ว น้ำมัน ยางไม้ หินลาพิสลาซูลี และเงิน เรือลำนี้ช่วยให้เห็นเครือข่ายการค้าทางทะเลที่กว้างกว่าที่เคยรู้

ข้อควรรู้

โซวาดาย้ำว่าอายุที่ให้เป็นค่าเบื้องต้น อาจเก่ากว่าหรือใหม่กว่านี้ได้ และงานวิจัยยังไม่ได้ตีพิมพ์ผ่านการตรวจจากผู้ทรงคุณวุฒิ คำว่า “เก่าที่สุดในโลก” จึงยังต้องรอการยืนยัน